یادداشت‌ها

بازی زندگی

«بازی زندگی» یا به اختصار «زندگی» یک آرایه‌ی تکرار شونده است که توسط ریاضیدان انگلیسی جان هورتون کانوی در سال ۱۹۷۰ میلادی بدون استفاده از هرگونه رایانه و تکنولوژی دیجیتال طراحی شد.

«بازی زندگی» یک بازی هیچ نفره است. بدین معنا که پروسه تغییرات و تکامل آن فقط توسط قوانین آغازین تعیین می‌شود و بازیکن تاثیری در روند تغییرات و تشکیلات در بازی ندارد. تعامل بازیکن با بازی، به این گونه است که شخص در ابتدای بازی الگویی را مقرر می‌کند و پس از آن بازیکن توانایی اضافه کردن داده و ورودی به بازی را ندارد و بازی طبق آن قواعد آغازین پیش می‌رود و بازیکن فقط می‌تواند به تماشای روند بازی بنشیند.

دنیای بازی: دنیای بازی از یک صفحه‌ی مشبک دو بعدی نامتناهی از سلول‌های مربعی ساخته شد. همانند نقشه‌ی فرش ولی در ابعداد نامتناهی. هر مربع (سلول) با هشت مربع دور تا دور خود در ارتباط است. در هر نوبت (نسل) بسته به شرایط زیر سلول می‌میرید یا زنده می‌ماند.

قواعد بازی :

  • هر سلول زنده با کمتر از ۲ همسایه زنده، می‌میرد.
  • هر سلول زنده با بیش از ۳ همسایه زنده، می‌میرد.
  • هر سلول زنده با ۲ و یا ۳ همسایه زنده، زنده می‌ماند و به نسل بعد می‌رود.
  • هر سلول مرده با دقیقاً ۳ همسایه زنده، دوباره زنده می‌شود.

الگوی آغازین بازی توسط بازیکن تعیین می‌شود. با اعمال قوانین فوق بر الگوی آغازین، بازی آغاز می‌شود و بر حسب شرایط هر سلول، امکان این وجود دارد که نسل‌های بعدی متولد شوند یا بمیرند. بدین معنا که هر سلول در صفحه‌‌ی مشک ما با داشتن یکی از شرایط در هر نسل از بین می‌رود و یا به زندگی باز می‌گردد.

شما نیز می‌توانید در این وبگاه (لینک) الگوی دلخواه خود را مشخص کرده و پیشرفت آن را در صفحه‌ی مشبک به تماشا بنشینید(لینک). گاه الگوهای ایجاد شده چنان شبیه ساختارهای موجودات زنده امروزی هستند که حیرت شما را موجب خواهد شد.

الگوی اولیه را وارد کرده و روی گزینه‌ی step کلیک کنید تا نسل اول به وجود بیاید و با هر بار کلیک کردن روی گزینه‌ی step نسل‌های بعدی را به وجود آورید. با کلیک کردن روی گزینه‌ی استارت می‌توانید تکامل نسل‌های بعدی را با سرعت بالاتری ببینید. در این بازی Generation نماد نسل‌های بعدی است و نشان می‌دهد که با این قوانین ساده طبیعی بدون دخالت هیچ‌کس دیگری چطور نسل‌های بعدی به وجود آمده، زنده می‌مانند یا می‌میرند.
* اگر پس از مشخص کردن الگو و اجرای بازی اتفاقی نیفتاد سعی کنید که الگوی متفاوتی را در سیستم وارد کنید که سلول‌هایش یک یا چند عدد از شروط بالا را دارا باشد. ویدیو زیر گزیده‌ای از تکامل‌ها دیدنی‌ست که فقط با اعمال قواعد اولیه اتفاق افتاده‌اند.

به گفته‌ی خود جان کانوی، دلیل حیرت و علاقه‌مندی افراد به این بازی، شباهت بسیار زیاد آن به دنیای واقع است. ارگانیسم‌هایی که با افزایش زیاد جمعیت روبه‌رو می‌شوند، امکان انقراض خود را بالا می‌برند. و به عکس ارگانیسم‌هایی که به شدت کم‌جمعیت هستند شانس کمتری برای ادامه‌ی حیات دارند. وی بر این اعتقاد است که با داشتن قوانین نه چندان پیچیده می‌توان ساختارهای پیچیده‌ای را انتظار داشت، الگوهای اولیه‌ای که نه تنها تکامل می‌یابند، بلکه امکان تولید ساختار‌های دیگری را نیز در خود دارند.

بازی زندگی کانوی توانست مخاطبان زیادی جذب کند، زیرا که الگوها به طرز حیرت‌آوری امکان تکامل دارند. «بازی زندگی» تمثیلی بسیار دیدنی از خروجی‌های خودسازمان‌دهی شده است. برای دانشمندان رایانه، فیزیکدانان، زیست‌شناسان، بیوشیمیست‌ها، اقتصاددانان، ریاضیدان‌ها، فلاسفه و دیگران، این که الگوهای بسیار پیچیده می‌توانند در پی اجرای قوانین بسیار ساده ظهور کند، بسیار حیرت‌آور بوده است و آن‌ها توانستند با استفاده از ایده و الگو‌های این بازی کشف‌های بزرگی در حوزه‌ها مختلف علم و دانش داشته‌ باشند.

بازی زندگی می تواند به عنوان یک تمثیل منطقی تا حدودی این گزاره را برای مخاطب مشخص سازد که تعابیری چون «ساختار» ، «سازماندهی» و پیچیدگی می‌توانند حتی به صورت خود به خودی در مسیری ساده و یا پیچیده به وجود بیایند و به تکامل برسند. به عنوان مثال، دانیل دنت دانشمند و فیلسوف از این بازی برای به تصویر کشیدن توصیف ساختارهای بسیار پیچیده مغز و روان استفاده کرد. او این گونه توضیح داد که پدیده‌هایی همانند آگاهی و اراده آزاد چگونه می‌توانند از مجموعه‌ی نسبتا ساده از قوانین فیزیکی و شیمیایی حاکم بر مغز ما به وجود آمده باشند.