یادداشت‌ها

جایزه نوبل بدلی

نوبل بدلی اولین بار در سال ۱۹۹۱ توسط مارک آبراهامز پایه‌گذاری شد که صاحب امتیاز نشریه «سالنامه تحقیقات غیرمحتمل» است.

همه شما نام جایزه نوبل را شنیده‌اید، اما احتمالاً خیلی کم از یکی از مشهورترین جایزه‌های هجو نوبل یا «نوبل بدلی» ‌igNobel اطلاع دارید. البته نوبل بدلی یک جایزه کاملاً علمی است و سالانه به دانشمندان متفاوتی اعطا می‌شود. پایه‌گذاران این جایزه تعریفی برای آن دارند: «تحقیقاتی که باعث شود مردم اول بخندند و سپس فکر کنند.»

نوبل بدلی اولین بار در سال ۱۹۹۱ توسط مارک آبراهامز پایه‌گذاری شد که صاحب امتیاز نشریه «سالنامه تحقیقات غیرمحتمل» است. پس از آن هر سال جوایز در دانشگاه هاروارد به دانشمندانی از سراسر جهان اعطا می‌گردد. جشن جوایز همیشه با شوخی و خنده بسیار همراه است، مثلاً از آنجا که اثبات شده «در حملات شیمیایی یا گاز اشک‌آور سوتین زنانه می‌تواند به عنوان بهترین ماسک تنفسی موجود عمل کند» خیلی از دانشمندان با ماسکی از سوتین روی سن حاضر می‌شوند یا لباس مبدل می‌پوشند. این مراسم به صورت مستقیم در دنیا توسط اینترنت پخش می‌گردد و خیلی زود به یکی از جذاب‌ترین جوایز علمی بدل گشته و دانشمندان با علاقه بسیار در آن حاضر می‌شوند.

بسیاری از متخصصان معتقدند دنیای علم برای همه علاقمندان به تحقیق جا دارد و همچنین نتایج نشان داده که نوبل بدلی نتایج بسیار مفیدی در پی داشته است. مثلاً برنده نوبل بدلی سال ۲۰۰۶ در بیولوژی (برات کنولز) با «بررسی جذابیت بوی بد پا برای پشه مالاریا و شباهت این بو با پنیر لیمبرگر» پایه‌گذار تحقیقات بیشتری در این مورد شد که با روش فوق در جنوب افریقا از اپیدمی مالاریا جلوگیری کرد.

پروفسور آندره گایم از دانشگاه منچستر تنها کسی است که هر دو جایزه نوبل و نوبل بدلی را گرفته است. او در سال ۲۰۱۰ نوبل فیزیک را برای «بررسی لایه‌ها و شبکه‌های کربنی» گرفت ولی ۱۰ سال قبلش برای «بررسی جهت مغناطیسی قرار گرفتن یک قورباغه زنده شناور» نوبل بدلی را برده بود. او معتقد است هر دو جایزه به یک اندازه برایش ارزش دارد چون نشان می‌دهد او می‌تواند هم دانشمند باشد هم مردم را بخنداند.

جوایز سال ۲۰۱۴ را مرور کنیم:

باستان‌شناسی: بررسی واکنش گوزن شمالی وقتی انسان‌هایی را دید که خودشان را به شکل خرس قطبی استتار کرده بودند.

هنر: اندازه گیری درد نسبی مردم وقتی وادار می‌شوند یک نقاشی مزخرف را ببینید، نسبت به یک نقاشی زیبا؛ در شرایطی که با یک پرتو قدرتمند لیزر به آنها شلیک می‌شود.

بیولوژی: مستند کردن دقیق روش ادرار و مدفوع سگ، برای بررسی اینکه ترجیح می‌دهند در هنگام ادرار و مدفوع در جهت شمال و جنوب قرار بگیرند.

اقتصاد: اعطای جایزه به بخش اطلاعات آماری ایتالیا برای ارائه افتخار آمیز اسناد رسمی به اتحادیه اروپا منبی بر درآمد این کشور ناشی از فحشای جنسی، خرید و فروش مواد مخدر و تمامی معاملات غیرقانونی و مافیایی این کشور.

پزشکی: بررسی اثر بستن دماغ بیماری که خون‌دماغ جدی دارد با کمک گوشت خوک.

نوروساینس (عصب شناسی): بررسی آنچه در مغز افرادی اتفاق می‌افتد که در نان تست هم چهره مسیح را می‌بینند.

تغذیه: بررسی باکتری اسید لاکتیک موجود در مدفوع نوزادان به عنوان یک جایگزین پروبیوتیک برای تخمیر سوسیس.

فیزیک: اندازه‌گیری دقیق میزان اصطکاک میان کفش و پوست موز، پوست موز و زمین؛ وقتی کسی پایش روی پوست موز می‌رود.

روانشناسی: گردآوری شواهدی که نشان می‌دهد افرادی که بیشتر در رختخواب می‌مانند و دیرتر از خواب بیدار می‌شوند، نسبت به کسانی که سحرخیز هستند؛ اعتماد به نفس بیشتری دارند، بیشتر خل و چل‌بازی درمی‌آورند و بیشتر انعطاف‌پذیرند.

سلامت عمومی: بررسی خطرات روانی که داشتن یک گربه ممکن است ایجاد کند.

 شایان ذکر است که همه این تحقیقات دارای متدولوژی و نتایج علمی هستند.